Naučni projekti

Apstrakt projekta

Do sada korišćeni postupci dobijanja bakra iz halkopiritnih ruda često su limitiraniselektivnošću korišćenog oksidacionog medija, kao i ekonomskim ograničenjima i negativnimekološkim posledicama. Predloženi projekat nudi inovativno, ekološki prihvatljivije rešenjedobijanja bakra (Cu) iz halkopirita (CuFeS2) upotrebom unapređenih oksidacionih procesa luženja(UOPL). Predloženi reakcioni sistem uključuje fotokatalizovane procese luženja halkopirita ukiseloj sredini pod uticajem imitiranog Sunčevog zračenja. Efikasnost sistema se zasniva nauklanjanju ,,pasivnog sloja" sumpora, kako bi elementarni bakar prešao u rastvor. Ovu reakcijupotpomažu pomoćna okidaciona sredstva: oksidi mangana i titanijuma u kombinaciji sa kalijum-jodidom. Na ovaj način se povećava stepen luženja bakra, skraćuje neophodno reakciono vreme i snižavacena samog procesa. Prednosti ovog reakcionog sistema se ogledaju u upotrebi ekološkiprihvatljivijih oksidanasa u odnosu na literaturno pronađene, samim tim i manjeg ekološkog pritiskausled manjih emisija u životnu sredinu. Rezultat ovog predloga projekta bio bi uspostavljanjemultidiciplinarne saradnje srpskog i slovačkog tima u oblasti hidrometalurgije i fotohemije, čimeće se omogućiti obučavanje mladih istraživača iz obe institucije u upotrebi savremenih alata uoblastima metalurgije i inženjerstva zaštite životne sredine. Projektni predlog doprinosi područjurazvoja procesa dobijanja metaličnih sirovina za primenu u gotovo svim industrijskim granama.Rezultat ovog predloga projekta bio bi uspostavljanje multidiciplinarne saradnje srpskog i slovačkogtima u oblasti hidrometalurgije i fotohemije, čime će se omogućiti obučavanje mladih istraživača izobe institucije u upotrebi savremenih alata u oblastima metalurgije i inženjerstva zaštite životnesredine. Projektni predlog doprinosi području razvoja procesa dobijanja metaličnih sirovina zaprimenu u gotovo svim industrijskim granama.

Apstrakt projekta

The development of eco-efficient metallurgical processes for the recovery of titanium from bauxite residues (BR) and minimization of deposited BR in Germany and West Balkan Countries (WBC) is an ambitious goal of this project proposal. Phase evolution of BR with hydrogen processing with high reduction efficiency and mechanism of iron recovery in the absence of slag formation below 1000°C will be studied. The formed iron will be separated during magnetic separation. Distribution of titanium and iron during the reduction and leaching process with the aim of maximum extraction efficiency will be discussed. Especially, hydrogen reduction of BR from the Bayer Process will be investigated as first step in production of metallurgical solid residue needed for the recovery of valuable metals such as titanium and iron. The leaching process will be performed using sulfuric acid and hydrochloric acid under atmospheric and high pressure conditions with a subsequent purification of solution through precipitation. Titanium oxide powders will be prepared using ultrasonic spray pyrolysis and hydrogen reduction from a cleaned solution. The obtained powders will be characterized by SEM; EDS and XRD analysis. The solid residue after valorisation of titanium can be used for the extraction of other critical metals such as rare earth elements and gallium.

Apstrakt projekta

Many advanced countries have adopted the concept of a bio-based economy, which involves utilizing waste biomass to generate new, value-added products. Thermochemical conversion of waste biomass is widely recognized as the most effective approach to achieving this objective. Recent research on thermochemical conversion has shown that hydrothermal carbonization (HTC) is the most viable process for enhancing biomass properties for biofuel production. By producing biofuels through HTC of wet waste, we can help mitigate the environmental impact of waste disposal and minimize carbon footprints. At Waste2Fuel, our aim is to create effective biofuel through the use of Co-HTC on sewage sludge. We recognize that the one-stage HTC process is not ideal for treating sewage sludge due to its low energy potential and high ash content, which is why we propose Co-HTC as a solution. Our plan involves running parallel Co-HTC processes on corn cob and grape pomace, as well as sewage sludge, to achieve our biofuel production goal. By using non-dewatered sludge and recycling HTC process water, we can significantly reduce external water consumption. Furthermore, we will assess the impact of recirculation on the fuel characteristics of the obtained hydrochars. Finally, we will comprehensively analyse the physicochemical, structural, and combustion properties of the resulting materials to determine the hydrochar with the best biofuel potential. Our proposal has a dual purpose of treating sewage sludge and agro-waste while also converting it into clean and high-value biofuel. The Waste2Fuel initiative will foster sustainable waste management practices and transform the expensive procedure of waste biomass disposal into a profitable venture.

Apstrakt projekta

Abstract projekta biće naknadno dostupan.

Apstrakt projekta

Projekat „Karakterizacija i tehnološki postupci za reciklažu i ponovnu upotrebu flotacijske jalovine rudnika „Rudnik“ (REASONING)“ predstavlja multidisciplinarni istraživački projekat usmeren na ispitivanje jalovišta primenom geoloških, mineraloških, geohemijskih i geofizičkih istraživanja, kao i na razvoj odgovarajućih tehnoloških postupaka za korišćenje jalovinskog materijala u industriji. Projekat REASONING, finansiran u okviru programa „PRIZMA“ Fonda za nauku Republike Srbije, bavi se istraživanjem jalovine nastale tokom višedecenijske eksploatacije i flotacione prerade rude iz rudnika „Rudnik“. Osnovni ciljevi projekta obuhvataju karakterizaciju jalovišta, razvoj tehnoloških postupaka za efikasno izdvajanje korisnih metala i drugih elemenata prisutnih u jalovini, kao i procenu mogućnosti korišćenja jalovinskog materijala kao sekundarne sirovine. Istraživanja će se realizovati kroz više radnih paketa sa ciljem: merenja i praćenja promena fizičko-hemijskih uslova u jalovištu po dubini; uspostavljanja korelacije između magnetne susceptibilnosti i sadržaja teških metala po dubini, kao i definisanja zona obogaćenja; određivanja raspodele mineralnih asocijacija; ispitivanja promena i trendova u sastavu pornih voda, sadržaju teških metala i pratećih elemenata u jalovištu po dubini; proučavanja raspodele stabilnih mineralnih asocijacija i distribucije elemenata primenom teorijskog geohemijskog modelovanja; definisanja optimalnih puteva izdvajanja elemenata na osnovu teorijskih pristupa; istraživanja elektrohemijskog izdvajanja elemenata iz sintetičkih i lužnih rastvora dobijenih izluživanjem; razvoja tehnoloških postupaka za valorizaciju korisnih komponenti sadržanih u jalovinskom materijalu. Projektni tim čine istraživači iz oblasti geologije, rudarstva i prerade mineralnih sirovina, tehnologije i hemije, angažovani iz šest domaćih i jedne inostrane naučnoistraživačke institucije.

Apstrakt projekta

WasteBridge projekat bio je usmeren na premošćavanje postojećih nedostataka u pravcu proizvodnje bez otpada u industriji prerade voća i povrća, koristeći jedan od već postojećih industrijskih pogona kao reprezentativnu studiju slučaja. Suština koncepta podrazumevala je transformaciju celokupnog otpada putem dehidratacije i spore pirolize u dva stabilna proizvoda: brašno od žitarica (AGF) za prehrambene primene i biočađ za obogaćivanje zemljišta. AGF bogat vlaknima, dobijen dehidratacijom kvarljivog otpada, dodatno je unapređen granulacijom u fluidizovanom sloju, što je omogućilo razvoj prehrambenih proizvoda niskog glikemijskog indeksa i visokog sadržaja vlakana. Istovremeno, biočađ usklađen sa evropskim i međunarodnim standardima sertifikacije proizveden je iz preostale biomase i hemijski modifikovan u cilju razvoja đubriva sa sporim oslobađanjem, čija je primenljivost potvrđena testovima klijanja i rasta biljaka. Ukupna održivost i uticaj koncepta procenjeni su kroz analize troškova i koristi, tokova materijala i životnog ciklusa, sa širim ciljem podrške prelasku na cirkularnu ekonomiju u Srbiji.

Apstrakt projekta

Ovaj projekat bavi se razvojem novog koncepta koji uključuje bio-sirovine okarakterisane kao otpad, njihovu termohemijsku modifikaciju i dobijanje proizvoda koji mogu poboljšati kvalitet vode i svojstva zemljišta. Svrha ovog projekta je stvaranje multifunkcionalnih materijala korišćenjem LCO od lokalnih malih i srednjih preduzeća (SME) koji ga generišu, smanjenje deponovanog otpada i sintezu materijala multifunkcionalnih svojstava, namenjenih u sanaciji i unapređenju životne sredine Naučni cilj bilateralne saradnje je višestruk: sinteza, modifikacija i karakterizacija biočađi kako bi se dobio materijal sa optimalnim karakteristikama za vezivanje fosfata, što služi kao osnova za kreiranje proizvoda koji će se dalje primenjivati kao dodatak zemljištu. Poboljšanje rasta biljaka dodatkom biočađi najčešće je posledica direktnog snabdevanja hranljivim materijama sadržanim u samoj biočađi ali biočađ svojim fizičko-hemijskim karakteristikama doprinosi i imobilizaciji teških metala. Zato je ovim projektom predviđeno ispitivanje ponašanja sintetisanih materijala na bazi biočađi na realnom uzorku kontaminiranog zemljišta, zaostalog nakon rudarskih aktivnosti u Francuskoj.

Apstrakt projekta

Projekat ima za cilj razvoj efikasnih materijala namenjenih remedijaciji životne sredine, uz ponovnu upotrebu otpada lignocelulozne biomase (LCW) generisanog u lokalnoj prehrambenoj industriji i podršku principima cirkularne bioekonomije. Kompleksna struktura LCW omogućava njegovu konverziju u biočađ, čime se obezbeđuje sekvestracija ugljenika i pre svega smanjuje emisija gasova sa efektom staklene bašte (GHG). Pravilna sinteza i modifikacija biočađi omogućavaju njenu primenu na kontaminiranim zemljištima, uz poboljšanje svojstava zemljišta i stabilizaciju prisutnih toksičnih metala. U cilju unapređenja svojstava biočađi, ona će biti modifikovana, funkcionalizovana i konačno primenjena kao dodatak zemljištu. Biće izvršena karakterizacija projektovanih kompozita na bazi biočađi, metala i hranljivih materija, kao i ispitivanje njihove primene. Takođe će, primenom hemometrijskog pristupa, biti uspostavljena korelacija između karakteristika modifikovanih materijala, svojstava zemljišta (plodnost, kapacitet zadržavanja vode – WHC, kapacitet katjonske izmene – CEC, pH itd.), efikasnosti imobilizacije toksičnih metala i rasta biljaka.

Apstrakt projekta

Apstrakt projekta

Svake godine se u Evropi generiše oko 1,3 Mt prašine iz elektrolučnih peći (Electric Arc Furnace – EAF dust) i približno 50 kt prašine iz kupolnih peći (Cupola Furnace – CF dust). Ove prašine sadrže značajne količine vrednih metala (Zn, Cd, Cr, Ni, Pb). Većina čeličana u ESEE RIS regionu koristi elektrolučne peći za proizvodnju čelika na bazi čeličnog otpada. Nepostojanje postrojenja za reciklažu u ESEE regionu dovodi do dodatnih troškova transporta prašine do najbližih postrojenja za izdvajanje cinka. U RIS regionu postoje znanja i iskustva u oblasti ekstrakcije ograničenog broja komponenti iz EAF prašine, kao i u primeni preostalih materijala u građevinskoj industriji. Projekat RIS DustRec ima za cilj: * izdvajanje svih ekonomski vrednih komponenti iz prašine (Zn, Pb, Cu, Fe i drugih), * minimizaciju količine otpada koji se odlaže, * obezbeđivanje ekonomske isplativosti uz istovremeno poboljšanje ekoloških i društvenih efekata. Predloženi inovativni pristup podrazumeva kombinovanje savremenih tehnika magnetne i gravitacione separacije sa novim piro- i hidrometalurškim tehnologijama prerade izdvojenih frakcija.

Apstrakt projekta

TTP" projekat predstavljao je nastavak APPLy-ZiNc projekta i bio je posvećen održivom obogaćivanju nusproizvoda i otpada iz industrije voća i povrća esencijalnim mikronutrijentima, s ciljem formulisanja nutraceutskog materijala i podrške cirkularnoj ekonomiji u Srbiji. Razvijeni proizvod, bogat dijetnim vlaknima i antioksidansima, bio je slobodan od fitinske kiseline, glutena i veštačkih aditiva, sa visokom bioiskoristivošću mikronutrijenata, što ga je činilo pogodnim za širok spektar dijetetskih potreba. Kroz projekat, izum je napredovao sa TRL4 na TRL5, dok je nivo komercijalne spremnosti pomeren sa CRL2 na CRL4, kroz analizu tržišta, angažovanje potencijalnih korisnika i identifikaciju partnera u okviru Programa transfera tehnologije.

Apstrakt projekta

The aim and main novelty of the research proposal is development, preparation, characterization and in vitro and in vivo testing of new classes of the natural and modified clay minerals suitable to act as adsorbents of mycotoxins (aflatoxin B1 – AFB1, zearalenone – ZEN and ochratoxin A – OCHRA) or carriers of APIs (antibiotics and antiseptics). Clays are traditionally used as additives in animal feed to reduce harmful effects of mycotoxins. Additionally, clay minerals are promising materials for biomedical applications (e.g. carriers of active pharmaceutical ingredients - APIs). The natural bentonites – BENTs and halloysite will be used as starting materials. Modifications of clays with surfactants or biopolymers (chitosan and polysaccharides from medicinal mushrooms) will be developed and investigated during this project. Characterization of the raw clays and obtained composites will be done using chemical, XRD and DTA/TG/DSC analyses, SEM/EDS, FTIR spectroscopy, determination of zeta potential, etc. The adsorption of mycotoxins or APIs will be studied under different conditions (initial concentrations, pH, etc.). For these experiments HPLC and/or UV/VIS spectroscopy will be used. The adsorption capacities will be calculated from experimentally determined isotherms. It is expected that BENTs will be efficient to adsorb AFB1, while composites will have a high affinity for adsorption of ZEN, OCHRA and APIs. Characterization of API(s)/composite complexes by several above mentioned methods will be also performed. Biopharmaceutical characterization of these complexes will be evaluated. Antimicrobial and antioxidative properties, as well as the preclinical safety and toxicity testing of the natural clays and composites will be determined. It is supposed that results will lead to the definition of specific characteristics of the natural clays and composites, which will be essential for their potential practical application in animal nutrition and biomedicine.

Apstrakt projekta

Cilj ovog projekta je ispitivanje potencijala granula na bazi M. spicatum (MsA) i modifikovanih MsA granula za uklanjanje zagađivača naftnih ugljovodonika iz sintetičkih rastvora i realnih uzoraka otpadnih voda u protočnim sistemima. Projekat takođe uključuje povećanje skale procesa kako bi se procenila izvodljivost praktične primene. Posebna pažnja biće posvećena tretmanu vodorastvorljive frakcije (WSF) nafte, za koju je poznato da je ekotoksična i može da sadrži teške metale. Očekuje se da će rezultati dobijeni u okviru projekta doprineti razvoju inovativne tehnologije tretmana i poslužiti kao osnova za prijavu patenta.

Apstrakt projekta

Apstrakt projekta

Ciljevi APPLy-ZiNc projekta bili su dvojaki: podržavao je napore u minimizaciji odlaganja prehrambenog otpada i bavio se nedostacima mikronutrijenata kao važnim globalnim zdravstvenim problemom, s posebnim fokusom na nedostatak cinka. Budući da je nizak status cinka širom sveta, zbog ograničenog pristupa namirnicama bogatim cinkom i prisustva inhibitora cinka (fitata), Projekat je proučavao nusproizvode/otpad iz industrije voća i povrća slobodne od fitata kao moguću matricu za vezivanje ovog esencijalnog mikronutrijenta, u cilju povećanja nutritivne vrednosti i bioraspoloživosti cinka. U cilju dobijanja ove jedinstvene mešavine, eksperimenti vezivanja cinka izvođeni su u šaržnom i fluidizovanom sistemu, a najpogodnija metoda je odabrana kako se ne bi izgubila nijedna vredna komponenta. Dobijeni novi materijal bio je podvrgnut detaljnoj karakterizaciji relevantnoj za istraživanje. Simulacije varenja testirale su stabilnost razvijenog materijala, zajedno sa obrascem oslobađanja cinka i drugih bioaktivnih jedinjenja. Rezultati su bili usmereni ka razvoju inovativnih, ekoloških i nutritivnih proizvoda, koji bi mogli smanjiti cenu na specifičnom tržištu bezglutenskih proizvoda i podržati cirkularnu ekonomiju u Srbiji.

Apstrakt projekta

Cilј ovog projekta je ekstrakcija kritičnih metala iz PCB-a korišćenjem hidrometalurškog pristupa. Prednost hidrometalurgije u odnosu na uobičajeno primenjenu pirometalurgiju je manja potrošnja energije i manji uticaj na životnu sredinu, što rezultira jeftinijom i čistijom proizvodnjom. Manji uticaj reciklaže metala iz sekundarnih sirovina na životnu sredinu može se ilustrovati činjenicom da 4 kg PCB-a sadrži istu količinu zlata kao 1000 kg rude zlata (slika 2 i 3). Prerada rude zahteva potrošnju velike količine energije i hemikalija, stvarajući gasovite, tečne i čvrste zagađivače. Glavni zadatak predloženog projekta je proizvodnja mešanog metalnog koncentrata (Co, Au, Ag, Cu, Y) pod atmosferskim pritiskom u staklenom reaktoru i pod visokim pritiskom i temperaturom u autoklavu, nakon čega sledi ekstrakcija čistih metala iz obogaćenog rastvora za luženje taloženjem. Jedan od važnih cilјeva projekta je ispitivanje primene netoksičnih i manje agresivnih hemikalija u procesu luženja i taloženja u poređenju sa konvencionalnim hemikalijama koje se koriste u ovu svrhu (na primer, luženje zlata bez cijanida). Koncentrati metala se proizvode u piroliznoj peći, bez pristupa vazduhu. Sve organske supstance se usmeravaju u gasovitom obliku u komoru za postsagorevanje radi sagorevanja. Frontalne komponente se mogu odvojiti magnetnim odvajanjem. Mešani prahovi će se proučavati hidrometalurškim tretmanom pod atmosferskim pritiskom i pod visokim pritiskom u autoklavu. Inovativni pristup je luženje u ultrazvučnom kupatilu (40 Hz) kako bi se pobolјšala efikasnost luženja u prisustvu H2O2 (kao oksidativnog sredstva) i natrijum citrata (kao redukcionog sredstva). Neutralizacija dobijenog rastvora biće izvršena upotrebom natrijum hidroksida kako bi se razdvojili različiti elementi. Taloženje će biti proučavano upotrebom taložnih sredstava kao što su natrijum karbonat i kalcijum karbonat.

Apstrakt projekta

Apstrakt projekta

Nedostatak čiste vode i stvaranje otpada su problemi koji postoje u mnogim oblastima širom sveta. Sa povećanom potrebom za efikasnim, energetski efikasnim i ekološki prihvatljivim postupcima, moraju se pronaći adsorbenti određene strukture i karakteristika. Cilj projekta AWARENESS je razvoj sorbenta od biootpada za prečišćavanje otpadnih voda. Otpadna biomasa koja će biti testirana kao filter je kosmopolitska invazivni vodeni korov - Myriophyllum spicatum imobilizovan kao granule u prirodnoj polimernoj matrici-alginatu. Biće ispitana biosorpcija određenih zagađivača granulama M.spicatum korišćenjem šaržnog sistema i kolona sa fiksnim slojem. Radi boljeg razumevanja uklanjanja zagađivača i moguće upotrebe ovog novog materijala kao biosorbenta, planirana je njegova detaljna karakterizacija primenom različitih instrumentalnih tehnika: BET, poroznost, elementarna analiza, SEM-EDX, FT-IR i zeta potencijal. Pored toga, sledeće analize TOC, COD i BOD biće izvršene na uzorcima vode. Biće urađen hemometrijski pristup optimizaciji eksperimenta i proceni podataka. Najvažniji rezultat projekta AWARENESS je razvoj odgovarajućeg, isplativog inovativnog filtera od biomase za tretman voda zagađenih teškim metalima i zagađivačima naftnih ugljovodonika.

Apstrakt projekta

Ideja projekta je da doprinese rešavanju kompleksnih ekoloških problema iz različitih oblasti industrije: valorizaciji letećeg pepela iz termoelektrana i uklanjanju teških metala iz kiselih rudničkih voda. Kisele rudničke vode sadrže veliku količinu teških metala, često znatno iznad maksimalno dozvoljene koncentracije. Za uklanjanje metalnih jona iz otpadnih voda efikasni su materijali na bazi ugljenika. Leteći pepeo se pokazao kao efikasan adsorbent za uklanjanje metalnih jona iz otpadnih voda uprkos činjenici da i sam predstavlja opasan otpad s obzirom da sadrži teške metale i rastvorne soli (npr. sulfate kalcijuma) koji se kišama ispiraju sa deponija odlazeći u vodotokove. Naši timovi imaju u planu adsorpciju letećim pepelom iz stvarnih rastvora (rudničkih otpadnih voda) kao i iz sintetičkih. Sorbent- leteći pepeo će biti mikroniziran i u obliku peleta, pri čemu će se koristiti različita sredstva za peletizaciju. Sorbenti zasićeni teškim metalima biće korišćeni za pripremu novih ``zelenih`` građevinskih materijala. Biće urađena serija eksperimenata sa ciljem određivanja odnosa svih komponenata za sintezu betona. Metodologija ubrzane degradacije (veštačko starenje) će se primeniti u cilju praćenja stepena izluživanja i svojstva materijala. Rezultati oba tima biće integrisani u cilju dizajniranja održivog građevinskog materijala sa imobilizovanim kontaminiranim sorbentom, što znači da će se toksične materije prevesti u ekološki bezbedne i hemijski inertne materijale

Apstrakt projekta

Ideja projekta je rešavanje kompleksnih ekoloških problema iz različitih oblasti industrije: letećeg pepela iz termoelektrana, otpadnog sumpora iz rafinerija nafte i teških metala iz kiselih rudničkih voda. Leteći pepeo je opasan otpad jer sadrži teške metale i rastvorne soli koji se kišama ispiraju sa deponija odlazeći u vodotokove, ali i tehnogena sirovina - efikasan sorbent za uklanjanje metalnih jona iz kiselih otpadnih voda i u proizvodnji ekološki prihvatljivog građevinskog materijala-sumpornog betona. Dosadašnja istraživanja, koncipirana na mikroniziranom pepelu biće proširena na primenu peletiziranog pepela radi dizajniranja sumpornog betona gde će se toksične materije imobilisati u ekološki bezbedne i hemijski inertne materijale.

Apstrakt projekta

U Srbiji se godišnje generiše oko 3 miliona tona vlažne otpadne biomase agro-industrijskog i urbanog porekla koji se uglavnom odlaže na otvorene deponije ili spaljuje. Ovim se ugrožava životna sredina i doprinosi emisiji gasova staklene bašte. Primenom nove tehnologije hidrotermalne karbonizacije vlažna otpadna biomasa može se efikasno konvertovati u hidročađ, proizvod sličan uglju, izvanrednih gorivnih karakteristika. Hidrotermalnim tretmanom rekordne efikasnosti, bez oslobađanja ugljen-dioksida i metana u atmosferu, vlažna biomasa postaje resurs a ne otpad. Na ovaj način, dobijanjem čvrstog goriva i zatvaranjem životnog ciklusa proizvoda, dugoročno će biti sanirani problemi neadekvatnog upravljanja otpadom u Srbiji.

Apstrakt projekta

Opšti cilј inovacionog projekta je komercijalizacija naučnoistraživačkih rezultata u oblasti mehano-hemijsko-termičkog postupka proizvonje maskirnog pigmenta, čija primena u vojnoj industriji znatno može pobolјšati aktuelne proizvode u ovoj industriji, sa aspekta kamuflaže, tj. smanjenja detekcije u oblasti infracrvenog spektra elektromagnetnih talasa. Posebni cilјevi projeta su pronalaženje optimalnih uslova mehano-hemijsko-termičkog postupka proizvodnje inovacionog proizvoda na nivou pilot postrojenja, čiji će kapacitet zadovolјavati planirane potrebe tržišta u prvim godinama poslovanja. Pored toga, nabavkom opreme za potrebe inovacionog projekta podržava se infrastukturni razvoj realizatora projekta za obavlјanje buduće inovacione delatnosti. Inovativni proizvod predloženog projekta je maskirni pigment namenjen za potrebe vojne industrije, a dobijen je inovativnom tehnologijom koja je takođe predmet ove inovacije. Mehano-hemijskim i termičkim tretiranjem projektovane smeše metalnih oksida dobija se kompleksni spinel formule Co0,51Zn0,29Mg0,41Cr1,24Al0,24Ti0,31O4. Finalni proizvod dobijen pri laboratorijskim uslovima verifikovan je kod krajnjeg korisnika kao pogodan za komercijalnu upotrebu u vojnoj industriji. Predloženim inovacionim projektom doprinosi se razvoju tehnologije dobijanja inovatinvnog proizvoda – maskirnog pigmenta. Ovako dobijen inovativni proizvod sa svojim osobinama konkurentan je na trenutnom tržištu, pre svega zbog značajne redukcije detektovanja u oblasti infra crvenog spektra elektromagnetnog zračenja. Realizacijom inovacionog projekta podstiče se: - razvoj inovativnih proizvoda i tehnologije, - primena i komercijalizacija naučnoistraživačkih rezultata, - pobolјšanje aktuelnih proizvoda u oblasti vojne industrije, primenom predmetne inovacije.

Apstrakt projekta

Apstrakt projekta

Podzemna voda je strateški prirodni resurs koji ima presudnu ulogu za privredni i socijalni razvoj. U Hrvatskoj i Srbiji se oko 90% vode za potrebe vodo snabdevanja dobija iz podzemne vode na crpilištima i kaptiranim izvorištima. Kako voda u podzemne tokove dolazi prvenstveno putem padavina procesima infiltracije i perkolacije kroz porozni medijum, ovaj resurs je vrlo ranjiv na razlicite antropogene izvore zagađenja. Remedijacija ovako zagaene podzemne vode može se izvoditi na samom izvoru zagaenja (in situ metode). Crpljenje podzemnih voda i njihova obrada na udaljenijim mestima od izvora zagaenja podrazumeva primenu ex situ metoda. Danas se sve više primjenjuju in situ metode u vidu permeabilnih reaktivnih barijera (PBR) jer su jednostavnije za primenu i ekonomski su prihvatljivije. U novije vreme se sve veca pažnja posvecuje istraživanjima i primeni prirodnih minerala kao materijala za PRB, narocito za uklanjanje teških metala, pre svega zbog niske cene minerala i njihove dostupnosti u velikim kolicina u mnogim zemljama. Materijali za PBR moraju pokazati zadovoljavajuce vezivanje specificnih zagaivaca, sposobnost njihovog zadržavanja, izvrsna hidraulicka svojstva cime se omogucava neometano proticanje vode kroz barijeru, kao i zadovoljavajuca mehanicka svojstva radi sigurnosti primene. Cilj ovog projekta je razvoj i ispitivanje razlicitih prirodnih "low-cost" sorbenata (zeolit, bentonit, kaolin, apatit) kao potencijalnih materijala za PBR. Šaržnim postupkom ce se ispitati sorpcija nekoliko teških metala (Zn, Cu, Pb, Cd, Ni, Mn) na sorbentima, kao i uticaj promene pH vrednosti i koncentracije jona na kapacitet vezivanja. Takoe ce se ispitati stabilnost i sposobnost zadržavanja teških metala na razlicitim sorbentima u uslovima razlicitih pocetnih pH vrednosti i u razlicitim elektrolitima. Nakon odabira najefikasnijeg sorbenta, istraživanja ce biti nastavljena kontinuiranim postupkom u koloni na stacionarnom sloju odabranog sorbenta, cime ce se dobiti uvid u ponašanje sorbenta kao potencijalnog materijala za barijeru. Iz krivih proboja bice izracunati karakteristicni parametri koji ce omoguciti dizajn PBR.